Home Kinh doanh Hàng trăm nghìn tỷ đồng đang b.ị ‘đóng băng, b.ào mòn’

Hàng trăm nghìn tỷ đồng đang b.ị ‘đóng băng, b.ào mòn’

38 min read
Comments Off on Hàng trăm nghìn tỷ đồng đang b.ị ‘đóng băng, b.ào mòn’
0
138

Hiện tại, sau một thời gian dài triển kh.ai cầm chừng hoặc dừng hoạt đ.ộng, một số dự á.n, c.ô.ng trình trọng điểm vẫn trong tình cảnh hết sức bi đ.át, loay hoay mãi kh.ô.ng thấy lối ra.

Những vướng víu, tr.ói b.uộc về cơ chế đang kh.iến cho hàng trăm nghìn tỷ đồng đã đổ vào cá.c dự á.n b.ị “đóng băng”, g.ây lãng phí, thiệt h.ại rất lớn. Nền kinh tế đất nước đang thiếu vắng cá.c dự á.n trụ cột, làm bệ đỡ, đ.ộng lực tăng trưởng trong tương lai. t.ình tr.ạng này đã ở mức b.áo đ.ộng đỏ, rất cần được x.e.m x.ét, cấp bá.ch tháo gỡ để khơi th.ô.ng bế tắc.

Những c.ô.ng trình ngổn ngang, dang dở

Chúng tôi vừa có cuộc khảo sát thực tế tại b.a dự á.n, c.ô.ng trình trọng điểm, gồm dự á.n mở rộng giai đoạn 2 Nhà máy Gang thép Thái Nguyên (Tisco-II), Nhiệt điện Thái Bình 2 và Nhiệt điện Sô.ng Hậu 1. Ðây có thể coi là bức tranh điển hình của những c.ô.ng trình trọng điểm đang vấp phải kh.ó kh.ăn, vướng mắc về cơ chế chính sá.ch, chìm trong cảnh ngổn ngang, dang dở, tương lai mù mịt, kh.ô.ng hẹn ngày về đích.

Thiệt đ.ơn, thiệt kép

Nh.ận định về dự á.n Tisco-II, một chuyên gia kinh tế đ.á.nh giá, đây là dự á.n sở hữu nhiều “cái nhất”: t.ốn thời gian x.ử l.ý nhất, m.âu th.uẫn về phương thức tháo gỡ nhất, lãng phí một cá.ch kh.ó hiểu nhất v.v. Và đến giờ, sau gần bảy năm đình trệ, việc t.ìm k.iếm lối ra khả dĩ cho Tisco-II vẫn còn là dấu hỏi.

Khởi đ.ộng từ năm 2005, hai năm sau, Tisco-II chính thức khởi c.ô.ng với tổng mức đ.ầu tư (TMÐT) 3.843 tỷ đồng, th.ực h.iện theo hình thức hợp đồng EPC với Tổng thầu là Tập đoàn Xây lắp luyện kim T.Q (MCC). Tuy nhiên, chỉ sau đó vài thá.ng, dự toá.n b.an đ.ầu của dự á.n đã b.ị “nhấn chìm” bởi cuộc Kh.ủng hoảng kinh tế khu vực. Giá vật tư, nguyên liệu đ.ầu vào tăng đột biến kh.iến phương á.n b.an đ.ầu của dự á.n b.ị tr.ượt rất xa so thực tế. Ðơn cử, giá phôi thép khi xây dựng dự toá.n chỉ 320 USD/tấn, nhưng tại thời điểm năm 2008 đã đội lên hơn 900 USD/tấn, dầu thô từ 80 USD/thùng vọt lên 140 USD/thùng, tỷ giá ngoại t.ệ từ 15.800 đồng/USD, tăng lên 21.000 đồng/USD, lãi suất tín d.ụng neo ở mức 21,5%/năm, kh.iến việc duy trì hợp đồng như cũ kh.ô.ng khả thi. Những vấn đề này nằm ngoài tầm k.iểm s.oát của Tisco và MCC, kh.iến quá trình thi c.ô.ng b.ị ng.ừng trệ 18 thá.ng.

Dây chuyền luyện kim dang dở của Tisco – II tại khu vực Lưu Xá, TP Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.

Bộ Kế hoạch và Ðầu tư đã cử nhiều đoàn c.ô.ng tá.c về cá.c địa phương khảo sát, nhằm tìm giải pháp tháo gỡ cho h.àng l.oạt dự á.n đang “sống dở, ch.ế.t dở” vì đội vốn. Ngay sau khi Bộ Kế hoạch và Ðầu tư b.áo c.áo về t.ình tr.ạng này, Chính phủ đã giao Bộ Xây dựng kh.ẩn tr.ương b.an h.ành Th.ô.ng tư 09/2008/TT-BXD hướng dẫn điều chỉnh TMÐT. Dự á.n Tisco-II lúc đó đặt trước tình huống: nếu bỏ dở sẽ lãng phí khoản đ.ầu tư, còn nếu tăng vốn, dự á.n có thật sự đạt hiệu quả? Ðể có câu trả lời, Tổng c.ô.ng ty Tư vấn Xây dựng Việt n.am (Bộ Xây dựng) đã tiến hành đ.á.nh giá, rà soát l.ại hai lần và k.ết l.uận dự á.n đạt hiệu quả với tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR) đạt 16%, được cá.c bộ như Tài chính, Kế hoạch và Ðầu tư, Xây dựng,… ủng hộ phương á.n tăng vốn. Do vậy, sau khi có Nghị quyết 64/NQ-CP của Chính phủ đồng ý với đề xuất của Bộ c.ô.ng thương tăng vốn cho Tisco-II, Tổng c.ô.ng ty Thép Việt n.am được giao trá.ch nhiệm tự qu.yết đ.ịnh điều chỉnh TMÐT th.eo qu.y đ.ịnh hiện hành.

Tuy nhiên, sau khi tăng TMÐT lên hơn 8.100 tỷ đồng, kh.ó kh.ăn trong việc thu xếp vốn cùng nhiều ng.uyên nh.ân khá.c đã kh.iến dự á.n dừng triển kh.ai từ năm 2012 đến nay và cũng từ đó, Tisco r.ơi vào Kh.ủng hoảng triền miên khi phải gá.nh “núi n.ợ” từ dự á.n này. Theo phương á.n b.an đ.ầu, khi đi vào hoạt đ.ộng, mỗi năm Tisco-II sẽ sản xuất ra 500 nghìn tấn phôi thép bằng c.ô.ng nghệ lò thổi, đưa tổng sản lượng phôi thép của c.ô.ng ty lên 1 triệu tấn/năm từ nguyên liệu trong nước. Dự á.n được kết nối đồng bộ, c.ung c.ấp phôi nóng cho Nhà máy cá.n thép Thái Trung, giúp tăng quy mô sản xuất, tiết kiệm nhiên liệu, n.âng cao khả năng cạnh tranh trên thị Tr.ường. Khi đó, c.ô.ng nghệ sản xuất của Tisco được khép kín từ A đến Z, đạt hiệu quả kinh tế cao, tạo việc làm ổn định cho hơn 4.000 lao đ.ộng c.ô.ng ty.

Hiện tại, Nhà máy cá.n thép Thái Trung do kh.ô.ng được cấp phôi nóng từ dự á.n Tisco-II, đang phải mua phôi thép từ cá.c DN khá.c với giá đắt đỏ, cộng thêm chi phí gia nhiệt để cá.n phôi, mỗi năm m.ất khoảng 240 tỷ đến 280 tỷ đồng. Từ năm 2011 đến hết năm 2018, Tisco đã phải sử d.ụng nguồn vốn ngắn hạn trả gốc và lãi cho cá.c ng.ân hàng gần 1.333 tỷ đồng. Theo hợp đồng v.ay vốn cho dự á.n, b.ắt đ.ầu từ thá.ng 1-2017, mỗi thá.ng dự á.n phải trả ng.ân hàng 47 tỷ đồng. Một cá.n bộ của Tisco ví von chua chát: Mỗi sá.ng thức giấc, Tisco b.ị “b.ốc hơi” một chiếc ô-tô Camry (!?).

“Chảy m.áu” nhân lực

Nếu như n.ợ gốc và lãi làm “b.ốc hơi” của Tisco mỗi ngày một chiếc Camry thì tại Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình 2, tính sơ sơ là năm chiếc. Ðể bạn đọc dễ hình dung về quy mô TMÐT của dự á.n này, đe.m cộng gộp cả 12 “đại dự á.n” ngành c.ô.ng thương b.ị thua lỗ, mới bằng Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình 2. c.ô.ng trình điện trọng điểm quốc gia này gồm hai tổ máy, tổng c.ô.ng suất 1.200 MW, khi vận hành sẽ c.ung c.ấp cho lưới điện quốc gia khoảng 7,2 tỷ kW giờ điện mỗi năm. Dự á.n do Tập đoàn Dầu khí Việt n.am (PVN) làm chủ đ.ầu tư, Tổng c.ô.ng ty c.ổ phần Xây lắp dầu khí Việt n.am (PVC) làm Tổng thầu EPC, với TMÐT 41.399 tỷ đồng, cơ cấu 70% vốn v.ay, 30% vốn chủ sở hữu.

Trưởng b.an quản lý dự á.n Ðiện lực dầu khí Thái Bình 2 Nguyễn Ngọc Hải cho biết, nhà máy khởi c.ô.ng cuối năm 2011, dự kiến năm 2014 hoàn thành, phát điện tổ máy số 1, đ.ầu năm 2015 phát điện tổ máy số 2. Tuy nhiên, trong quá trình triển kh.ai, PVC đã để x.ảy r.a một số s.ai ph.ạm (đã được cá.c cơ qu.an ch.ức năng x.e.m x.ét, x.ử l.ý), kh.iến dự á.n b.ị chậm tiến độ. Hiện tại, tiến độ tổng thể dự á.n đạt 84,31%, giá trị giải ng.ân sau thuế đạt hơn 996,9 triệu USD và 11.639 tỷ đồng (tương đương 33.243,26 tỷ đồng, bằng 79,53% giá trị TMÐT sau thuế). Ðến nay, khi những trục trặc về ph.áp l.ý đã cơ bản được gi.ải qu.yết ổn thỏa, cá.c ng.ân hàng quốc tế chấp thuận giải ng.ân trở l.ại phần vốn v.ay nước ngoài 326 triệu USD, nhưng do hết hạn giải ng.ân từ ngày 28-9-2018, dự á.n hiện vẫn bế tắc vì chưa được cấp có th.ẩm qu.yền chấp thuận gia hạn. Trong khi đó, nguồn vốn v.ay trong nước l.ại chưa được cá.c ng.ân hàng trong nước x.e.m x.ét cấp tín d.ụng do vượt hạn mức và dự á.n chưa được đ.ưa v.ào danh sá.ch cấp tín d.ụng.

ch.ủ t.ịch Hiệp hội Năng lượng Việt n.am Trần Viết Ng.ãi trăn trở: “Chính vì s.ai ph.ạm trong quá trình đ.ầu tư trước đây cho nên dự á.n nhiệt điện Thái Bình 2 b.ị đẩy vào tình cảnh chậm tiến độ. Ai g.ây ra s.ai ph.ạm đã x.ử l.ý r.ồi nhưng vấn đề l.ại kh.ô.ng gi.ải qu.yết triệt để kh.iến dự á.n kẹt vốn. Ủ.y b.an Quản lý vốn nhà nước tại doanh ngh.iệp là c.ơ qu.an đại diện vốn chủ sở hữu nhưng kh.ô.ng cầm tiền, Bộ c.ô.ng thương là c.ơ qu.an quản lý cũng kh.ô.ng có quyền giải ng.ân, còn DN thu xếp được vốn l.ại kh.ô.ng có quyền qu.yết đ.ịnh. Cơ chế vòng vèo, lúc cần đột phá kh.ô.ng được đột phá, cuối cùng DN phải gá.nh lấy h.ậu qu.ả, kh.ô.ng đổ cho ai được”. Tổng thầu PVC và cá.c nhà thầu phụ kh.ô.ng còn đủ tài chính để t.iếp t.ục triển kh.ai dự á.n.

Do tiến độ k.éo dài, có nhiều kh.ó kh.ăn và rủi ro phát sinh như máy móc thiết b.ị hết thời hạn bảo hành, kh.ô.ng v.ay thêm được vốn,… g.ây s.ức é.p rất lớn đối với chủ đ.ầu tư và Tổng thầu. Một vấn đề đ.á.ng lo ng.ại là hiện nay, một số cá.n bộ có năng lực, kinh ngh.iệm của cả chủ đ.ầu tư cũng như Tổng thầu có t.âm l.ý h.oang m.ang nản chí, l.o s.ợ, kh.ô.ng dám đảm đương nhiệm v.ụ, thậm chí nhiều ng.ười xin chuyển c.ô.ng tá.c, việc điều hành, quản lý dự á.n vốn đã kh.ó kh.ăn sẽ ngày càng kh.ó kh.ăn hơn trong thời gian tới. Một l.ãnh đ.ạo b.an Quản lý dự á.n thổ l.ộ: Phía Tổng thầu PVC, cá.c cá.n bộ dạng nhân lực chủ chốt hầu hết đã ngh.ỉ v.iệc. Ngay b.an Quản lý dự á.n cũng có nhiều ng.ười xin đi, ở Phòng c.ô.ng nghệ – thiết b.ị cả b.ốn phó phòng đều xin chuyển c.ô.ng tá.c, tại Phòng Quản lý chất lượng, cả b.a trưởng, phó phòng đều x.in ngh.ỉ, phải đưa một nhân viên lên phụ trá.ch,…

Trước đây, l.ực l.ượng lao đ.ộng tại c.ô.ng Tr.ường luôn duy trì từ 800 đến 1.000 lao đ.ộng, đến nay chỉ còn chưa đến 400 ng.ười. c.ô.ng trình b.ị chậm tiến độ, kh.ô.ng có vốn giải ng.ân kh.iến cá.c hạng mục thi c.ô.ng hầu như tê liệt. Nếu t.ình tr.ạng này t.iếp t.ục k.éo dài, cùng với thời điểm Tết Nguyên đ.á.n cận kề, kh.ô.ng có nguồn tiền thanh toá.n t.ối thiểu để trả lương ng.ười lao đ.ộng, sẽ là “giọt nước tràn ly” kh.iến những c.ô.ng nhân lao đ.ộng trên c.ô.ng Tr.ường b.ị n.ợ lương nhiều thá.ng nay kh.ô.ng còn đủ niềm tin để ở l.ại.

Tương tự, dự á.n Nhiệt điện Sô.ng Hậu 1 được khởi c.ô.ng từ năm 2015, TMÐT hơn 43 nghìn tỷ đồng, dự kiến phát điện thương mại tổ máy số 1 và 2 vào năm 2019. Thế nhưng, tổng tiến độ dự á.n hiện nay mới đạt khoảng 82%, chậm gần hai năm. Ðiều đ.á.ng b.àn, mặc dù đây là một trong những dự á.n đ.ầu tiên triển kh.ai được áp d.ụng cơ chế đặc thù theo qu.yết đ.ịnh 2414/QÐ-TTg về việc điều chỉnh danh mục, tiến độ một số dự á.n điện và qu.y đ.ịnh một số cơ chế, chính sá.ch đặc thù để đ.ầu tư cá.c c.ô.ng trình điện cấp bá.ch giai đoạn 2013 – 2020, nhưng trong quá trình t.ổ ch.ức, th.ực h.iện phát sinh nhiều vướng mắc kh.iến tiến độ dự á.n b.ị “lỗi nhịp”. Năm 2019, nhà máy được giải ng.ân vốn đ.ầu tư gần 3.074 tỷ đồng, bằng 60,5%; ước th.ực h.iện đ.ầu tư đạt 3.378,20 tỷ đồng, bằng 66,48% kế hoạch năm.

Hiện nay, việc thanh toá.n phần xây dựng, lắp đặt vẫn là thanh toá.n tạm để gi.ải qu.yết kh.ó kh.ăn về vốn cho nhà thầu thi c.ô.ng. Dù kh.ô.ng phải dự á.n nhiệt điện than đ.ầu tiên trên cả nước, nhưng nhiều khâu, c.ô.ng đoạn của nhà máy vẫn chưa được cập nhật vào hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia, d.ẫn đ.ến vướng mắc trong khâu hoàn chỉnh h.ồ s.ơ, ngh.iệm thu, thanh toá.n. Ðiều này vô hình trung g.ây kh.ó kh.ăn trong x.á.c định đ.ơn giá xây dựng đối với cá.c hạng mục trong hệ thống tiêu chuẩn hoặc phải điều chỉnh, thậm chí có những gói thầu sau b.a năm vẫn chưa thể thanh toá.n hết.

Lẽ ra, việc xây dựng hệ thống định mức, đ.ơn giá xây dựng nói chung, cũng như phần xây lắp tại cá.c c.ô.ng trình đặc thù như nhiệt điện, năng lượng t.ái t.ạo phải được hoàn thành từ lâu. Khi chưa hoàn chỉnh hệ thống định mức, cần có cơ chế đặc thù cho cá.c c.ô.ng trình trọng điểm nhằm th.úc đẩy tiến độ, nếu quá cứng nhắc, thiếu quyết đoá.n sẽ L.àm gi.ảm hiệu quả đ.ầu tư của dự á.n. Nhà nước cần mạnh dạn giao cho cá.c DN lớn trong nước làm tổng thầu EPC dự á.n, thực tế thời gian qua, việc này đã đạt được nhiều thành c.ô.ng. Ðơn cử, dự á.n th.ủy điện Sơn La và Lai Châu do cá.c nhà thầu trong nước đảm nhiệm, tiến độ vượt trước hàng năm, làm lợi cho đất nước hàng chục nghìn tỷ đồng.

Theo Canhco.net

Load More In Kinh doanh
Comments are closed.

Có thể bạn quan tâm

Vì sao tiền điện của nhiều hộ gia đình tăng cao đột biến?

Trong tháng Năm, dù Hà Nội chỉ hứng chịu 1 đợt nắng nóng duy nhất trong 2 ngày (vào ngày 2…